Chronologiczna biografia Bellura Krishnamachara Sundararaji Iyengara (B.K.S. Iyengara), opracowana w oparciu o kompilację „Iyengar: His Life and Work” (CBS Publishers & Distributors, New Delhi). Książka nie jest klasyczną biografią pisaną przez jednego autora – to zbiór osobistych wspomnień samego Iyengara („My Life and My Calling”, fragmenty wykładów i wywiadów) oraz świadectw jego uczniów, rodziny i przyjaciół (m.in. Yehudi Menuhina, J. Krishnamurtiego, jego dzieci – Geety i Prashanta). Z tego powodu opieram się na trzech głównych wątkach, które przewijają się w tej publikacji: cierpienie ciała, spotkanie z jogą oraz bezkompromisowa służba (sadhana). B.K.S. Iyengar, często nazywany „Michałem Aniołem jogi” lub po prostu Gurujim, jest postacią, która zrewolucjonizowała postrzeganie jogi w XX wieku. Jego życie, opisane w tomie wydanym przez CBS Publishers, to historia niezwykłej determinacji – podróż od śmiertelnie chorego dziecka do jednego z najbardziej wpływowych nauczycieli duchowych i fizycznych w historii

Bellur Krishnamachar Sundararaja Iyengar (1918–2014): Życie i Dzieło

Bellur Krishnamachar Sundararaja Iyengar urodził się 14 grudnia 1918 roku w ubogiej rodzinie w wiosce Bellur (stan Karnataka), w czasie szalejącej pandemii grypy hiszpanki. Jego matka zachorowała na grypę będąc w ciąży, co odcisnęło piętno na zdrowiu noworodka. Iyengar urodził się słaby, z nieproporcjonalnie dużą głową i wiotkimi kończynami. Lekarze nie dawali mu szans na przeżycie.

Dzieciństwo Iyengara było pasmem cierpień. W książce opisano, jak w młodym wieku zapadał na malarię, dur brzuszny i gruźlicę. Jego ciało było sztywne i słabe, a klatka piersiowa zapadnięta. Dodatkowym ciosem była śmierć ojca, gdy Sundararaja miał zaledwie 9 lat. Rodzina pogrążyła się w nędzy, a obowiązek opieki spadł na starszych braci. Chłopiec był uważany za ciężar, a jego edukacja szkolna cierpiała z powodu częstych nieobecności i problemów z koncentracją wynikających ze słabego zdrowia.

Punkt zwrotny: Mysore i T. Krishnamacharya

Los Iyengara odmienił się w 1934 roku, kiedy jego siostra wyszła za mąż za Tirumalai Krishnamacharyę – wybitnego uczonego i mistrza jogi, który prowadził szkołę w pałacu Maharadży w Mysore. Krishnamacharya zaprosił szwagra do Mysore, nie tyle by uczyć go jogi, co by chłopiec mógł po prostu nabrać sił w lepszym klimacie.
Relacja z guru była trudna. Krishnamacharya był surowym, wymagającym nauczycielem, a początkowo nie poświęcał młodemu Iyengarowi wiele uwagi, uważając, że jego ciało jest zbyt schorowane na praktykę (sadhana). Krishnamacharya przyjął go niechętnie – uważał go za beznadziejnego ucznia. W książce sam Iyengar przytacza słowa nauczyciela: „Nie nadajesz się do jogi, twoje ciało jest sztywne jak kij”.
Mimo to, z braku innej opcji, zaczął intensywny, wręcz brutalny trening. Krishnamacharya uczył go głównie trudnych, dynamicznych asan, często bez wyjaśnień, a kary cielesne nie były rzadkością. Iyengar opisuje, jak po jednej z lekcji zemdlał z bólu, a szwagier kazał mu kontynuować. Paradoksalnie to surowe podejście oraz codzienna, kilkugodzinna praktyka zaczęły przynosić efekty: ustąpiła gruźlica, poprawił się apetyt i wyprostował kręgosłup.

Już po dwóch latach, w 1936 r., Krishnamacharya wysłał go na pierwszą misję nauczycielską do Pune, aby poprowadził pokaz jogi w klubie Deccan Gymkhana. To był początek wygnania – został sam, bez wsparcia, z minimalną znajomością angielskiego i marathi.
Przełom nastąpił, gdy ulubiony uczeń Krishnamacharyi uciekł tuż przed ważnym pokazem. W akcie desperacji guru nakazał Iyengarowi przygotowanie się do demonstracji trudnych asan w ciągu zaledwie kilku dni.
Książka przytacza słynny incydent z Hanumanasaną (szpagatem). Krishnamacharya nakazał Iyengarowi wykonanie tej pozycji, mimo że ten nigdy wcześniej jej nie ćwiczył. Iyengar, posłuszny guru, wykonał asanę, rozrywając sobie ścięgna w udach. Mimo bólu i kontuzji, jego determinacja zyskała uznanie. To był początek jego fanatycznej wręcz praktyki.

Samotna misja w Punie

W 1937 roku, mając zaledwie 18 lat, Iyengar został wysłany przez swojego guru do Pune, aby nauczać jogi w tamtejszym klubie sportowym (Deccan Gymkhana). Był to skok na głęboką wodę. Nie znał lokalnego języka (marathi), nie miał pieniędzy, rodziny ani przyjaciół w tym mieście.
Lata w Pune opisane w „Iyengar: His Life and Work” to czas skrajnej biedy i tytanicznej pracy. Iyengar często żywił się samym ryżem i wodą z kranu. Społeczeństwo traktowało go z rezerwą, a jogę postrzegano wówczas jako domenę ascetów leśnych (sannyasinów), a nie coś dla zwykłych ludzi.
To właśnie w tym okresie, pozbawiony stałego nadzoru guru, Iyengar zaczął eksperymentować na własnym ciele. Używał swojego ciała jak laboratorium. Godzinami trwał w asanach, analizując każdy ruch mięśni, przepływ oddechu i wpływ pozycji na psychikę. Ból był jego nauczycielem. Z tej samotnej eksploracji narodziła się precyzja, która stała się znakiem rozpoznawczym jego metody.


Uczył po 10–12 godzin dziennie za kilka rupii, często jadł tylko ryż z wodą. Sam pisze: „Ciało było moim laboratorium. Ponieważ nikt nie mógł mi nic poprawić, musiałem godzinami badać, gdzie umiejscowić piętę, jak wykręcić udo, aby ból ustał”. 


Ramamani – Serce Domu i Instytutu 

W 1943 roku Iyengar poślubił Ramamani. Mimo że było to małżeństwo aranżowane, a sytuacja finansowa Iyengara była niepewna, Ramamani stała się filarem jego życia. Książka podkreśla jej niezwykłą rolę – nie tylko dbała o dom i dzieci, ale była też pierwszą „pomocą” do jogi swojego męża. Zanim powstały profesjonalne klocki i pasy, to Ramamani pomagała mu dociskać plecy czy korygować ustawienie ciała podczas wielogodzinnych sesji.
Jej nagła śmierć w 1973 roku była dla mistrza ogromnym ciosem. Aby uczcić jej pamięć, instytut, który budował w Pune, nazwał Ramamani Iyengar Memorial Yoga Institute (RIMYI). Otwarty w 1975 roku, stał się sercem światowej jogi Iyengara.

W tym czasie Iyengar zaczął systematyzować to, co później nazwano „yogą Iyengara”. Z braku elastyczności wymyślał pomoce – cegły, paski, koce, krzesła, liny przy ścianie – aby każdy, niezależnie od ograniczeń, mógł doświadczyć prawidłowego ułożenia (alignment). W książce znajdziemy anegdotę, jak użył kamieni i worków z piaskiem, by utrzymać nogi sparaliżowanego ucznia w Supta Virasanie.

Spotkanie z Yehudi Menuhinem i otwarcie na Zachód 

Kluczowym momentem w karierze Iyengara, szczegółowo opisanym w biografii, było spotkanie w 1952 roku ze słynnym skrzypkiem Yehudi Menuhinem. Menuhin przebywał w Indiach, był wyczerpany i cierpiał na bóle mięśniowe. Zgodził się na spotkanie z Iyengarem, zastrzegając, że ma tylko 5 minut.
Iyengar polecił mu położyć się w Savasanie (pozycji trupa) i wprowadził go w stan głębokiego relaksu. Menuhin zasnął i obudził się po godzinie, czując się jak nowo narodzony. To spotkanie zapoczątkowało wieloletnią przyjaźń. Menuhin stwierdził później: „Iyengar jest moim najlepszym nauczycielem gry na skrzypcach”, ponieważ joga pozwoliła mu zrozumieć mechanikę własnego ciała niezbędną do gry.

Dzięki Menuhinowi Iyengar zaczął wyjeżdżać do Szwajcarii, Anglii i Francji, demonstrując jogę zachodniej publiczności. Jego charyzma, połączona z niesamowitą kontrolą nad ciałem i racjonalnym, zrozumiałym dla ludzi Zachodu językiem instrukcji, sprawiły, że joga zaczęła zyskiwać masową popularność..

Metoda i „Światło Jogi” 

Pod wpływem Menuhina Iyengar napisał swoje opus magnum – „Light on Yoga” (1966). W „His Life and Work” Prashant Iyengar opisuje, jak ojciec spędzał noce, fotografując każdą z 200 asan i układając precyzyjne instrukcje punktu po punkcie. Książka zrewolucjonizowała jogę na Zachodzie, stając się „biblią asan”.
„Iyengar: His Life and Work” analizuje unikalność metody Iyengara, która opiera się na trzech filarach:
1.  Precyzja i osiowanie (Alignment): Dbałość o każdy anatomiczny szczegół, co zapewnia bezpieczeństwo i maksymalne korzyści energetyczne.
2.  Sekwencjonowanie: Kolejność asan ma znaczenie dla efektu terapeutycznego.
3.  Użycie pomocy do jogi  (Props): Iyengar wynalazł i wprowadził do użytku krzesła, klocki, paski, wałki i liny. Jego filozofią było: „Joga jest dla wszystkich”. Pomoce umożliwiły praktykę osobom starszym, chorym, sztywnym i niepełnosprawnym, co było rewolucyjnym podejściem.

Joga jako sztuka, nauka i terapia 

Fragmenty książki z lat 80. i 90. koncentrują się na jego pracy terapeutycznej. Sam nie był lekarzem, ale indyjski establishment medyczny zaczął kierować do niego pacjentów po wypadkach, z paraliżem, skoliozą czy chorobami serca. Szczegółowo opisana jest współpraca z lekarzami w Bombaju i Pune, którzy w artykułach potwierdzają skuteczność jego „medycznej jogi” – zawsze jednak powtarzał: „Nie leczymy choroby, lecz człowieka” W książce przytaczane są świadectwa uczniów, którzy odzyskali zdrowie dzięki jego interwencjom. Iyengar udowodnił, że joga nie jest tylko ćwiczeniem fizycznym (gimnastyką), ale głęboką integracją ciała, umysłu i duszy.
Jego podejście ewoluowało od fizycznego wysiłku do „medytacji w akcji”. Nauczał, że poprzez ciało docieramy do umysłu, a poprzez umysł do duszy (Atman).

Dziedzictwo 

Do ostatnich dni swojego życia B.K.S. Iyengar praktykował w sali w Pune, często w otoczeniu swoich uczniów. Zmarł 20 sierpnia 2014 roku w wieku 95 lat.
Książka „Iyengar: His Life and Work” podsumowuje jego życie jako triumf woli ducha nad materią. Z chorowitego chłopca, któremu nie dawano szans na dorosłość, stał się legendą, która nauczyła miliony ludzi, jak stać na własnych nogach – dosłownie i w przenośni. Stworzył system certyfikacji nauczycielskiej, który dba o jakość przekazu na całym świecie, a RIMYI w Pune pozostaje miejscem pielgrzymek joginów z każdego zakątka globu.

Mimo światowej sławy (w 2004 r. magazyn Time umieścił go na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi), pozostał ascetą. Geeta Iyengar pisze, że wstawał o 4:00, ćwiczył 3–4 godziny, a potem uczył – nawet mając ponad 90 lat wykonywał Sirsasanę (stanie na głowie) przez 30 minut.

Zmarł 20 sierpnia 2014 roku w Pune, w wieku 95 lat, z powodu niewydolności serca i nerek. Według relacji syna Prashanta (zamieszczonej w końcowym rozdziale tomu CBS), ostatnie słowa, jakie wypowiedział do uczniów, brzmiały: „Praktyka skończona. Asana skończona”. Po jego śmierci RIMYI prowadzą córka Geeta (do jej śmierci w 2018 r.) i syn Prashant.

Nota: Powyższa biografia jest syntezą faktów i narracji przedstawionych w specyficznym wydaniu CBS Publishers, kładącym nacisk na indyjski kontekst kulturowy, relację z Krishnamacharyą oraz ewolucję metody terapeutycznej

Metoda B.K.S. Iyengara - najpopularniejszy styl jogi na świecie

Styl Iyengara wyróżnia precyzja, dyscyplina i inteligencja ciała, a nauczanie techniki asan staje się praktyką uważności w działaniu.

B.K.S. Iyengar

B.K.S. Iyengar

Joga B.K.S. Iyengara, to nie tylko system fizycznych ćwiczeń, lecz głęboka, medytacyjna podróż w głąb ciała, umysłu i świadomości.

Zobacz na blogu
Prashant Iyengar

Prashant Iyengar

Prawdziwa sztuka rodzi się w przestrzeni między nutami, w ciszy między frazami, w intencji, która stoi za dźwiękiem. W odróżnieniu od nauczania ojca, Prashant to nauczyciel, który nie tyle „uczy jogi", co uczy myślenia przez ciało.

Zobacz na blogu
Geeta Iyengar

Geeta Iyengar

Geeta Iyengar była czymś więcej niż tylko wybitną nauczycielką jogi lub córką słynnego ojca. Była wizjonerką, która odważyła się spojrzeć na starożytną praktykę jogi przez pryzmat życia kobiecego w całej jego złożoności i cykliczności.

Zobacz na blogu
Centrum wiedzy o Asanach

Centrum wiedzy o Asanach

Twoje kompleksowe centrum praktycznej wiedzy o sztuce i nauce pozycji jogi, której celem jest przywrócenie równowagi w całym systemie człowieka

Zobacz na blogu
Sylwetki Wielkich nauczycieli

Sylwetki Wielkich nauczycieli

Mistrzowie, którzy wskazywali drogę poza ego, dogmat i lęk. Niezależnie od epoki, kultury czy religii – wskazywali ten sam kierunek: powrót do bezpośredniego doświadczenia świadomości

Zobacz na blogu
Mistrzowie oświecenia

Mistrzowie oświecenia

Wiedza jogi przekazywana była w linii bezpośrednich uczniów od mistrza do ucznia. Poznaj kluczowe postacie, które ukształtowały jogę jako system filozoficzny, duchowy i fizyczny – od mitycznych rishich po współczesnych nauczycieli.

Zobacz na blogu



Parivrtta Trikonasana (Revolved Triangle Pose) with Gabriella Giubilaro, Senior Iyengar Yoga Teacher

copyright ©

Fragmenty utworów publikowane są na prawach cytatu, pastiszu oraz w celach edukacyjnych, zgodnie z obowiązującym prawem autorskim. Wszelkie prawa do oryginalnych materiałów należą do ich twórców.
Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej ani diagnostyki i nie zastępują konsultacji ze specjalistą. Wszelkie działania związane ze zdrowiem należy skonsultować z wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia. 

Artykuł, który Państwo czytają, został opracowany na podstawie materiałów dostępnych publicznie w internecie, wywiadów udzielonych przez ekspertów, a także informacji pochodzących z raportów, publikacji branżowych i innych źródeł ogólnodostępnych. Dzięki temu możliwe było zebranie różnorodnych perspektyw i przedstawienie tematu w sposób kompleksowy, jednocześnie zachowując obiektywizm i wiarygodność prezentowanych treści  czytaj więcej

Autorzy i wydawcy nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki wynikające z korzystania z zamieszczonych informacji czytaj więcej